Eskişehir’de 500’ün üzerinde yeni ticari alan gündemde, AVM yatırımları için trafik ve esnaf uyarısı

Eskişehir’in ticaret ve alışveriş haritasının yeni AVM ve karma kullanım projeleriyle değişmesi bekleniyor. Odunpazarı Belediyesi Eskişehir Strateji Geliştirme Ofisi (ESGO) tarafından hazırlanan “Eskişehir’de AVM Yatırımları ve Yeni Çekim Merkezleri” başlıklı araştırmada, kentte yüzlerce yeni ticari alanın devreye girmesinin ekonomik fırsatların yanı sıra çeşitli riskleri de beraberinde getirebileceği belirtildi.

Araştırmada, Eskişehir’in temel meselesinin yeni yatırıma duyulan ihtiyaçtan çok ticari arzın talep artışından daha hızlı büyümesi olabileceğine dikkat çekildi.

500’ÜN ÜZERİNDE YENİ TİCARİ ALAN

Kentte yapımı devam eden AVM ve rezidans projelerinde yaklaşık 500 dükkân bulunduğu daha önce gündeme gelirken, ESGO araştırmasında bunlara ek başka ticari yatırımların da bulunduğu tespit edildi. Projelerin tamamlanması halinde yeni mağaza ve dükkân sayısının 500’ün üzerine çıkabileceği değerlendirildi.

Araştırmada Eskişehir’in nüfusunun yaklaşık 928 bin olduğu, nüfus artış hızının önceki dönemlere göre daha düşük seyrettiği ve yaşlanan nüfus yapısının gelecekteki tüketim talebi açısından önemli bir değişken olduğu belirtildi.

TİCARİ AĞIRLIK MERKEZİ DEĞİŞİYOR

Yeni yatırımların kentin farklı bölgelerine yayılmasıyla Eskişehir’in ticari yapısının tek merkezli yapıdan daha çok merkezli bir modele dönüşebileceği ifade edildi.

Doğu aksında CityPark, kent merkezinde Sarar Doğal AVM, GamGam City ve Bulvar AVM, kuzeybatı ve yeni yerleşim bölgelerinde ise Hill City, Odunpazarı Park, Es Vadi ve Yiğitler AVM projeleri araştırmada öne çıkarıldı.

Ticari faaliyetlerin farklı bölgelere yayılmasının ulaşım ve altyapı ihtiyaçlarını da artırabileceği kaydedildi.

HASTANE VE FUAR ÇEVRESİNDE YENİ ÇEKİM NOKTASI

Araştırmada CityPark projesinin, Eskişehir Şehir Hastanesi ile Eskişehir Fuar ve Kongre Merkezi’nin karşısındaki konumu nedeniyle klasik AVM modelinden farklılaşabileceği belirtildi.

Projenin sağlık, konaklama ve hizmet sektörlerini destekleyen bir merkez olarak şekillenmesinin beklendiği aktarılırken, trafik yoğunluğu, bölgesel satın alma gücü ve yanlış marka karması riskler arasında gösterildi.

ESGO, projenin başarısında konumun yanı sıra bölgenin ihtiyaçlarına uygun mağaza ve hizmetlerin seçilmesinin belirleyici olacağını değerlendirdi.

ESKİ OTOGAR ALANINDA YENİ TİCARET MERKEZİ

Kent merkezindeki Sarar Doğal AVM projesi ise eski otogar alanında geliştirilen önemli yatırımlardan biri olarak ele alındı. Araştırmada projenin yalnızca yeni bir alışveriş merkezi değil, aynı zamanda kentsel dönüşüm girişimi niteliği taşıdığı belirtildi.

Merkezi konum, yüksek görünürlük, marka potansiyeli ve karma kullanım modeli projenin güçlü yönleri arasında sıralanırken, trafik yoğunluğu, otopark baskısı ve küçük esnaf üzerindeki rekabet etkisi riskler arasında gösterildi.

Araştırmada Hamamyolu, Asarcıklı, Yunus Emre Caddesi ve çevresindeki geleneksel ticaret alanlarının yeni yatırımlardan nasıl etkileneceğinin uzun vadede izlenmesi gerektiği vurgulandı.

“SADECE MAĞAZA YETMEYECEK”

ESGO araştırmasında Eskişehir’de tüketici profilinin de değiştiği belirtildi. Üç üniversitenin oluşturduğu genç nüfus ve kentin yüksek eğitim düzeyi önemli unsurlar arasında gösterilirken, öğrencilerin satın alma gücünün sınırlı olması ve yaşlı nüfusun daha temkinli tüketim eğilimleri sergilemesi pazarın sınırları olarak değerlendirildi.

E-ticaretin fiziksel mağazalar üzerindeki rekabeti artırdığı belirtilen araştırmada, geleceğin ticari projelerinde gastronomi, eğlence, kültür-sanat, sosyal yaşam, çocuk ve aile hizmetleri ile deneyim odaklı alanların önem kazanacağı öngörüldü.

Araştırmada, “Eskişehir’in gelecekte daha fazla ticari alandan çok, daha nitelikli ve farklılaşmış ticari alanlara ihtiyacı olacak” değerlendirmesine yer verildi.

TRAFİK VE OTOPARK BASKISI

Yeni yatırımların önemli bölümünün kent merkezi veya mevcut ulaşım akslarının yakınında bulunduğu belirtilen araştırmada, Yunus Emre Caddesi, Atatürk Bulvarı, Kızılcıklı Mahmut Pehlivan Caddesi, Şair Fuzuli Caddesi, Köprübaşı, Hamamyolu çevresi, Atatürk Caddesi ve Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen Bulvarı’ndaki trafik baskısına dikkat çekildi.

Yeni yatırımlarla bu bölgelerdeki yoğunluğun artabileceği belirtilirken, ulaşım kapasitesinin tek tek projeler yerine bölgesel ölçekte değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.

Kent merkezindeki esnaf açısından otopark sorunu ve yüksek otopark ücretlerinin müşteri kaybına yol açabildiği, AVM’lerin kontrollü ve erişilebilir otoparklarının ise tüketiciler açısından avantaj oluşturduğu belirtildi.

ESNAF İÇİN YENİ REKABET DÖNEMİ

Araştırmada AVM yatırımlarının küçük esnaf üzerindeki etkisinin tek yönlü olmadığı vurgulandı. Yeni yatırımların ziyaretçi sayısını artırabileceği, ticari hareketliliği canlandırabileceği ve istihdam oluşturabileceği belirtilirken, zincir mağazaların yaygınlaşması, kira değerlerinin yükselmesi ve tüketicilerin organize perakendeye yönelmesinin geleneksel işletmeler açısından müşteri kaybına neden olabileceği ifade edildi.

Hamamyolu, Köprübaşı çevresi, Taşbaşı, Yunus Emre Caddesi ve Deliklitaş çevresindeki küçük işletmelerin dönüşümden doğrudan etkilenebilecek alanlar arasında bulunduğu kaydedildi.

ESGO’nun değerlendirmesinde, “Mesele AVM’lerin varlığı değil; organize perakende ile geleneksel ticaret arasında sürdürülebilir bir denge kurulabilmesi” görüşüne yer verildi.

“AVM’LER ŞEHİR DIŞINA TAŞINMALI”

Sektör temsilcilerinin görüşlerine de yer verilen araştırmada, Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası önceki dönem Başkanı Bahar Bilen, kontrolsüz ticari büyümenin haksız rekabete yol açabileceğini savundu.

Bilen, kent merkezindeki işletmelerin otopark sorunu nedeniyle müşteri kaybettiğine dikkat çekerek AVM’lerin şehir dışına taşınması gerektiğini belirtti.

Eskişehir Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Gazi Çelik de kent merkezindeki esnafın otopark ve kira maliyetleri nedeniyle zorlandığını ifade etti. Çelik, Eskişehir nüfusunun hızlı artmadığına dikkat çekerek kentteki mevcut AVM sayısının da değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

KÜLTÜREL BELLEK UYARISI

Şehir plancısı Dr. Miray Özkan ise AVM’lerin etkisinin ticaretle sınırlı olmadığını belirtti. Özkan’a göre AVM’ler bulundukları bölgelerin ticari niteliğini değiştirirken kamusal alanların, yapılaşma dokusunun ve yaşam biçiminin dönüşmesine de neden olabiliyor.

Araştırmada yanlış yer seçiminin kültürel belleğin kaybolması, ulaşım yükünün artması ve geleneksel ticaret dokusunun zarar görmesi gibi sonuçlar doğurabileceği belirtildi.

ÜÇ FARKLI SENARYO

ESGO araştırmasında Eskişehir’in geleceği için iyimser, temel yani kontrollü büyüme ve risk olmak üzere üç senaryo ortaya konuldu.

İyimser senaryoda ekonomik istikrar, satın alma gücündeki artış, sağlık turizminin gelişmesi ve hızlı tren bağlantılarının bölgesel ziyaretçi hareketliliğini artırmasıyla Eskişehir’in bölgesel perakende merkezi konumunu güçlendirebileceği öngörüldü.

Risk senaryosunda ise yüksek enflasyon, satın alma gücünün zayıflaması ve e-ticaretin daha hızlı büyümesiyle ticari alan arzının talebin üzerine çıkabileceği belirtildi. Böyle bir tabloda boş mağazaların artması, kiracı değişimlerinin hızlanması ve bazı ticari alanların işlev değiştirmesi ihtimalleri sıralandı.

Kontrollü büyüme senaryosunda yeni projelerin önemli bölümünün faaliyet göstermesi beklenirken, bazı projelerde kiracı değişimleri ve dönemsel boşluklar yaşanabileceği, kent merkezinde belirli ölçüde müşteri kaybı görülebileceği değerlendirildi.

“BAŞARIYI YATIRIM SAYISI DEĞİL, UYUM BELİRLEYECEK”

Araştırmada Eskişehir’in yeni yatırımları destekleyebilecek ekonomik ve sosyal potansiyele sahip olduğu belirtildi. Bununla birlikte ticari projelerin başarısında yatırımın büyüklüğünden ziyade doğru konum, hedef kitle, ulaşım planlaması ve marka karmasının belirleyici olacağı kaydedildi.

Yeni ticari projelerin tek tek değerlendirilmesi yerine Eskişehir’in bütüncül gelişim stratejisi içerisinde ele alınması önerildi.

PERAKENDE İZLEME SİSTEMİ ÖNERİSİ

ESGO, kentteki ticari değişimin düzenli takip edilmesi amacıyla yerel yönetimler, üniversiteler, meslek odaları ve ilgili kurumların iş birliğiyle Perakende İzleme Sistemi kurulmasını önerdi.

Sistem kapsamında doluluk oranları, boş mağaza sayıları, ziyaretçi hareketleri ve yeni yatırım eğilimlerinin izlenmesi planlandı. Büyük ticari projeler için ise trafik etkisi, otopark kapasitesi, yaya hareketliliği, toplu taşıma entegrasyonu ve küçük esnaf üzerindeki etkileri kapsayan bir AVM Etki Değerlendirme Sistemi oluşturulması önerildi.

Araştırmada ayrıca kent merkezindeki geleneksel ticaret alanlarının canlandırılması, otopark ve erişilebilirlik master planı hazırlanması, esnafın dijital dönüşümünün desteklenmesi ve sağlık, fuar-kongre ile kültür turizminin perakende sektörüyle daha güçlü biçimde bütünleştirilmesi gerektiği belirtildi.

ESGO’nun araştırmasına göre Eskişehir’de yeni AVM ve karma kullanım projeleri kentin farklı bölgelerinde yeni çekim merkezleri oluşturabilirken, sınırlı nüfus artışı ve değişen tüketim alışkanlıkları ticari arzın talebi aşması riskini de beraberinde getiriyor. Araştırmada yeni yatırımların ulaşım ve otopark kapasitesi, küçük esnaf, kent kimliği ve uzun vadeli ticari denge gözetilerek planlanması gerektiği vurgulandı.

SORULAR:
Eskişehir’de kaç yeni ticari alan gündemde, Eskişehir’de yeni AVM projeleri hangileri, AVM yatırımları Eskişehir esnafını nasıl etkileyebilir, ESGO’nun Perakende İzleme Sistemi önerisi nedir

KATEGORİ:
Yerel Yönetimler / İlçeler

LOKASYON:
ESKİŞEHİR

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI